Nawozy

Nawożenie jest całym osobnym, skomplikowanym działem rolnictwa. Jest on bardziej zróżnicowany wewnętrznie niż mogłoby się wydawać. Przede wszystkim bardzo zróżnicowana jest grupa samych substancji wykorzystywanych do nawożenia. Nie każda z nich będzie bowiem dobrze wpływać na daną rośliną. Inne zróżnicowanie dotyczące nawożenia odnosi się do jego technik. Najbardziej powszechne jest użyźnianie gleby poprzez dodawanie do niej substancji odżywiających rośliny. Jednak równie istotne jest nawożenie dolistne. Jego specyfika polega, jak już sama nazwa wskazuje, na dostarczaniu niezbędnych mikroelementów poprzez liście i łodygi, a nie poprzez korzenie. Nawożenie dolistne różni się od zwykłego również formą podawania substancji odżywczych. W tym przypadku rozcieńcza się je w dużej ilości wody i następnie spryskuje się takim roztworem górną część roślin. Dzięki temu niezbędne do funkcjonowania roślin substancje z łatwością dostają się przez pory liści. Nawożenie dolistne świetnie sprawdza się w różnego rodzaju uprawach.

Każdemu laikowi w temacie rolnictwa nawóz kojarzy się z substancjami dodawanymi bezpośrednio do ziemi w celu jej użyźnienia dla roślin uprawnych. W takich sytuacjach nawozy dostają się do roślin poprzez ich korzenie. Jednak coraz częściej produkowane są również nawozy dolistne. Jak sama nazwa wskazuje, są to substancje, które wchłaniane są poprzez powierzchnię liści, a nie korzeni. Tego typu specyfiki mogą w zupełnie inny sposób wpływać na wzrost roślin uprawnych. Jednym z zastosowań nawozów dolistnych jest przywrócenie do zdrowia upraw zawierających słabe rośliny. Należą do nich między innymi takie, które zostały osłabione  przez długotrwałą suszę. Nawozy dolistne stosowane są również w przypadku wyniszczenia przez pasożyty takie, jak stonka czy mszyce. W takim przypadku nawozy tego typu pozwalają również wzmocnić rośliny i podnieść ich odporność na szkodniki. Nawozy dolistne spełniają więc specjalną rolę w procesie pielęgnacji roślin. Dzięki nim mogą one zachować swoją siłę i zdrowie.

Nawożenie jest kwestią bardziej skomplikowaną, niż mogłoby się wydawać. Na efektywne aplikowanie nawozów ma wpływ wiele czynników. Przede wszystkim istotny jest skład substancji wspomagających uprawę roślin. Inny wpływ na uprawę będą miały np. związki chemiczne oparte na azocie, inny oparte na fosforze. Istotny jest również czas aplikowania substancji nawożących. Innymi użyźnia się ziemię przed sadzeniem, innymi w czasie uprawy. Różne mogą być nawet sposoby podawania nawozów. Nowatorskim produktem są nawozy dolistne. Jak można wywnioskować już z samej nazwy, podaje się je nie poprzez glebę i korzenie, ale poprzez liście rośliny. Nawozy dolistne nie są jednak stosowane w taki sposób, jak ich tradycyjne odpowiedniki. Dzięki specjalnemu sposobowi podawania mogą one stanowić szybki sposób na poprawę kondycji roślin, ale nie stałe ich odżywianie. Dlatego nawozy dolistne używane są w jak dodatkowy element znacznie wspomagający działanie zwykłych nawozów korzennych. Połączone działanie dwóch typów substancji daje świetne efekty.

Nawozy są niezwykle ważne dla każdej uprawy rolnej. Dlatego producenci nawozów prześcigają się w produkcji coraz to nowszych i skuteczniejszych środków wspomagających uprawę. Najczęściej wykorzystywanymi w każdym gospodarstwie rolnym są nawozy mineralne. Są to proste substancje, na które składa się zwykle jeden pierwiastek. Najskuteczniejsze z tej grupy są nawozy azotowe oraz potasowe. Jednak coraz częściej producenci nawozów decydują się na produkcję wersji wieloskładnikowych. Pozwala to na bardziej kompleksową ochronę roślin przy pomocy jednego środka. Nawozy wieloskładnikowe dzielą się na mieszanki i wersje kompleksowe. Mieszanki stanowią proste połączenie nawozów mineralnych np. azotowego z potasowym. Z kolei wersje kompleksowe stanowią połączenia pierwiastków, które tworzą bardziej skomplikowane związki chemiczne. Spełniają one bardziej specjalistyczne cele, dlatego zazwyczaj są przygotowywane konkretnie pod dany typ uprawy biorąc pod uwagę zarówno gatunek rośliny, rodzaj gleby oraz tym klimatu.

Nawozy można podzielić na wiele grup. Jednym z najważniejszych podziałów jest podział według składu. Najczęściej wykorzystywane są substancje nawożące o dużym stężeniu fosforu i azotu. Pierwiastki te przyspieszają bowiem wchłanianie się substancji odżywczych poprzez błony komórkowe. Nawozy różnić się również w zależności od stanu skupienia – mogą występować stałe lub płynne. Stałe zwykle rozprowadzane są w glebie w formie granulatu o różnej wielkości ziarna. Nawóz stały wolniej rozpuszcza się w ziemi, dzięki czemu dłużej oddziałuje na rośliny uprawne. Substancje wzmacniające wzrost w formie ciekłej stosowane są zazwyczaj jako nawozy dolistne. Aplikuje je się poprzez natryskiwanie liście roślin uprawnych. Takie zastosowanie nawozów daje inne efekty, niż zastosowanie substancji do gruntu. Przede wszystkim nawozy dolistne wzmacniają łodygi i liście roślin. Dzięki temu są one bardziej odporne na zmiany temperatury. Wzmacnia to również odporność na działanie szkodników. Nawozy dolistne spełniają więc inną rolę, niż ich odpowiedniki używane do użyźniania gleby.

Nawozami można ogólnie nazwać wszystkie substancje, które zostają użyte w czasie wzrostu rośliny uprawnych w celu zwiększenia plonu. Tak ogólne zadanie można rozbić na szereg szczegółowych funkcji. Niektóre nawozy służą bowiem lepszemu odżywieniu roślin, a co za tym idzie zwiększeniu wagi owoców lub warzyw uprawnych. Innego typu nawozy spełniają funkcję ochronną. Mogą np. wzmacniać ochronę uprawy przed szkodnikami. Odpowiednio dobrany typ nawozów może również zabezpieczyć przed skutkami suszy. Dzięki temu cała uprawa może zostać uchroniona przed wysuszeniem. Największą grupą substancji nawozowych są nawozy mineralne. Są to substancje zawierające proste pierwiastki chemiczne, które oddziałują na roślinę bezpośrednio lub jedynie po niewielkich przemianach. Najczęściej używanymi specyfikami z tej grupy są nawozy fosforowe, azotowe oraz potasowe. Wraz z ciągłym rozwojem rolnictwa coraz częściej pojawiają się również nawozy wieloskładnikowe. Spełniają one zazwyczaj kilka funkcji jednocześnie.

Według obiegowej opinii rolnictwo est fachem nie wymagającym dużej wiedzy czy innego przygotowania. Jest to jednak opinia błędna. Rolnik prowadzący duże gospodarstwo powinien posiadać dużą wiedzę z zakresu biologi i sposobów uprawy. Jedną z najważniejszych kwestii jest umiejętność dokładnego planowania działań na wiele miesięcy naprzód. Jedną z istotnych kwestii jest również wybór i odpowiedni czas użyci nawozów. Najczęściej używane są nawozy płynne i gazowe, które mają poprawić jakość ziemi uprawnej, z której następnie substancje odżywcze mają przeniknąć przez korzenie do roślin. Działanie pomocnicze mają również nawozy dolistne. Podaje się je w formie płynnej – poprzez natryskiwanie. Odpowiednią mieszankę rozpuszcza się w wodzie tworząc roztwór o kilkuprocentowej zawartości nawozu. Taką mieszankę rozpyla się następnie na liście i łodygi np. drzew owocowych. Nawozy dolistne zastosowane w ten sposób wzmacniają zewnętrzne powłoki roślin, dzięki czemu są one dużo odporniejsze np. na skutki działania suszy.

Każdy renomowany producent nawozów posiada bardzo różnorodną ofertę swoich produktów. Dzięki temu może zaspokoić potrzeby rolników posiadających różnego typu uprawy. Najbardziej tradycyjnymi i najczęściej używanymi nawozami są nawozy mineralne. Posiadają one zwykle w swoim składzie pojedynczy pierwiastek chemiczny np. azot albo fosfor. Dzięki temu mogą one bezpośrednio wspomagać wzrost roślin. Większość z tego typu substancji wspomagających uprawy wpływa również na glebę. Mogą one np. usuwać z niej toksyny lub zmieniać jej odczyn. Nawozy mineralne mogą również wpływać pozytywnie na strukturę gleby, dzięki czemu staje się ona bardziej odpowiednia dla danej uprawy. Każdy producent nawozów ma również do zaoferowania bardziej złożone substancje wspomagające. Są to nawozy wieloskładnikowe. Można je podzielić na dwie główne grupy: mieszanki oraz nawozy kompleksowe. Pierwsze z nich stanowią proste mieszanki dwóch lub więcej nawozów mineralnych. Nawozy kompleksowe są z kolei bardziej złożonymi substancjami.

Istnieją różne sposoby nawożenia. Najbardziej rozpowszechnionym jest nawożenie poprzez korzenie rośliny. Odbywa się ono przez dostarczenie do gruntu, w którym umieszczone są rośliny odpowiednich substancji. Innym typem dostarczania roślinom uprawnym odpowiednich substancji odżywczych jest nawożenie dolistne. Oba sposoby mają inne zalety i są wykorzystywane w innych sytuacjach. Nawożenie doziemne stosowane najczęściej do trwałego użyźniania ziemi uprawnej. Cała uprawa przez cały okres wzrostu rośliny pozostaje w świetnej formie. Nawożenie takie dokonywane jest przy pomocy mieszanek o dużym stężeniu substancji nawożących. Z kolei nawożenie dolistne wykonywane jest z użyciem bardzo rozcieńczonych substancji pomocniczych. Rozpuszczalnikiem jest zazwyczaj woda. Dzięki dużemu rozcieńczeniu substancje odżywcze zawarte w nawozach bardzo szybko są przyswajane przez roślinę. Ta sama cecha sprawia jednak, że pomimo szybkich efektów, są one niebyt trwałe. Nawożenie dolistne jest więc używane zwykle do uzyskiwania doraźnych celów.

Różne typy nawozów są odpowiednie dla różnych gatunków roślin. Dobór substancji odżywczych dla upraw zależny jest również od takich czynników, jak warunki klimatyczne, czy rodzaj gleby. Na mniej urodzajnych glebach będzie się na przykład stosowało nawozy o większej ilości substancji odżywczych, dzięki czemu zrekompensuje się ich braki w gruncie. Znaczenie ma również odpowiedni dobór sposobu nawożenia konkretnej uprawy. Najczęściej spotykane jest nawożenie wprowadzane do gleby. Jednak równie często stosowane jest nawożenie dolistne. O ile w wariancie doziemnym najczęściej stosowane są nawozy stałe (zwykle w formie granulatu), o tyle wariant dolistny wykorzystuje nawozy w formie płynnej. Dodatkowo są one rozpuszczone w dużej ilości wody. Dzięki temu substancje niezbędne do prawidłowego rozwoju roślin są dostarczane wraz z wodą. Dzięki temu nawożenie dolistne bardzo szybko wzmacnia uprawę. Sprawia to jednak, że jest to środek bardziej doraźnych działań. Sytuacją, w której będzie skuteczny jest np. wzmocnienie roślin w czasie suszy.